بازی ها
19 شهریور 1405 1405-06-19 20:06بازی ها
بازیها
اریک برن | Games People Play
کتاب «بازیها» اثر اریک برن یکی از آثار کلاسیک در حوزه تحلیل رفتار و روابط انسانی است. برن در این کتاب نشان میدهد که بعضی تعاملهای ظاهراً معمولی میان انسانها میتوانند الگوهای تکرارشوندهای داشته باشند؛ الگوهایی که او آنها را «بازیهای روانی» مینامد.
درباره کتاب
چرا بعضی روابط، یک الگوی تکراری دارند؟
اریک برن در «بازیها» به الگوهای رفتاری تکرارشوندهای میپردازد که افراد در تعامل با یکدیگر اجرا میکنند. منظور او از «بازی» سرگرمی نیست؛ بلکه نوعی توالی قابلتشخیص از تعاملهاست که معمولاً در نهایت به یک نتیجه یا احساس آشنای روانشناختی منجر میشود.
کتاب بر پایه رویکرد «تحلیل رفتار متقابل» یا Transactional Analysis نوشته شده و مفاهیمی مانند وضعیتهای منِ «والد»، «بالغ» و «کودک» را برای توضیح رفتارهای انسانی به کار میگیرد. هدف کتاب این است که خواننده بتواند بعضی الگوهای تکرارشونده در روابط خود و دیگران را بهتر تشخیص دهد.
چرا بخوانیم؟
اگر میخواهی الگوهای پنهان بعضی از رابطهها را بهتر ببینی
شناخت الگوهای تکراری
کتاب کمک میکند بعضی از گفتوگوها و واکنشهایی را که بارها در روابط تکرار میشوند، از زاویهای متفاوت ببینی.
آشنایی با تحلیل رفتار متقابل
اگر با مفاهیمی مانند والد، بالغ و کودک آشنا نیستی، این کتاب یکی از آثار کلاسیک برای آشنایی با این چارچوب است.
نگاه دقیقتر به روابط
بعضی موقعیتهایی که در نگاه اول کاملاً عادی به نظر میرسند، ممکن است در چارچوب کتاب الگوی مشخصی از تعامل داشته باشند.
ساختار کتاب
از تحلیل رفتار متقابل تا بازیهای رایج میان آدمها
تحلیل رفتار متقابل
برن ابتدا چارچوبی برای فهم تعاملهای انسانی معرفی میکند و توضیح میدهد که افراد میتوانند از وضعیتهای متفاوت شخصیتی در ارتباط با یکدیگر استفاده کنند.
وضعیتهای من
مفهومهای «والد»، «بالغ» و «کودک» برای توضیح شیوههای متفاوت فکر کردن، احساس کردن و واکنش نشان دادن در تعاملهای انسانی مطرح میشوند.
شناخت بازیها
بعد از معرفی چارچوب اصلی، کتاب سراغ بازیهای روانی و شکلهای مختلف تعاملهای تکرارشونده میان انسانها میرود.
بازیها در زندگی روزمره
مثالهایی از محیط خانواده، دوستی، کار و روابط اجتماعی ارائه میشود تا الگوهای رفتاری ملموستر شوند.
بازیها و پیامدهای آنها
کتاب بررسی میکند که چرا افراد ممکن است با وجود آزاردهنده بودن یک الگو، دوباره وارد همان نوع تعامل شوند و چه نتیجهای از آن دریافت کنند.
خروج از الگو
شناخت بازیها میتواند قدمی برای دیدن الگوهای ارتباطی و حرکت به سمت تعاملهای آگاهانهتر باشد.
سه وضعیت من
یکی از مهمترین مفاهیم کتاب: والد، بالغ و کودک
والد
مجموعهای از رفتارها، نگرشها و الگوهایی که از شخصیتها و پیامهای والدین و بزرگسالان مهم زندگی درونی شدهاند.
بالغ
وضعیتی که در آن فرد بیشتر بر اطلاعات موجود، بررسی واقعیت و تصمیمگیری در زمان حال تکیه میکند.
کودک
مجموعهای از احساسها، واکنشها و الگوهای رفتاری مرتبط با تجربههای کودکی که میتوانند در بزرگسالی نیز دوباره فعال شوند.
ایدههای اصلی
کتاب چه چیزی درباره روابط انسانی به ما نشان میدهد؟
هر تعاملی یک بازی نیست
مفهوم «بازی» در نظریه برن به الگوهای مشخص و تکرارشونده اشاره دارد؛ بنابراین هر گفتوگوی دشوار یا هر اختلافی لزوماً بازی روانی محسوب نمیشود.
واکنشها همیشه فقط مربوط به لحظه حال نیستند
بعضی واکنشهای ما ممکن است تحت تأثیر الگوهای قدیمی، تجربههای گذشته و وضعیتهای مختلف «من» قرار گرفته باشند.
آدمها گاهی الگوهای آشنا را تکرار میکنند
حتی اگر یک تعامل نتیجه خوشایندی نداشته باشد، آشنا بودن آن الگو میتواند باعث شود دوباره تکرار شود.
شناخت الگو، شروع تغییر است
وقتی متوجه شویم در یک تعامل چه الگویی بارها تکرار میشود، امکان پاسخ دادن به شکل متفاوت بیشتر میشود.
رابطه سالم فقط درباره برنده شدن نیست
هدف شناخت الگوهای ارتباطی میتواند حرکت به سمت تعاملهای روشنتر، مستقیمتر و آگاهانهتر باشد.
خودشناسی بخشی از شناخت رابطه است
برای فهم بازیهای ارتباطی فقط رفتار دیگران مهم نیست؛ شناخت نقش و واکنش خودمان نیز بخش مهمی از این فرایند است.
بازیهای معروف کتاب
چند نمونه از الگوهایی که اریک برن در کتاب بررسی میکند
اگر تو نبودی...
فرد مسئولیت انجام ندادن یا تغییر نکردن را به یک عامل یا شخص دیگر نسبت میدهد و در نتیجه شرایط موجود را حفظ میکند.
بله، اما...
شخص از دیگران راهحل میخواهد، اما هر راهحلی که پیشنهاد شود با یک دلیل جدید رد میشود و تعامل به یک چرخه تکراری تبدیل میشود.
حالا گیرت آوردم!
یکی از طرفین منتظر پیدا شدن اشتباه یا نقطه ضعف دیگری است تا بتواند او را در موقعیت دفاعی یا مقصر قرار دهد.
چرا به من نمیگویند؟
فرد در موقعیتی قرار میگیرد که پاسخ یا توجهی را طلب میکند، اما الگوی تعامل به شکلی پیش میرود که نتیجه مورد انتظار حاصل نمیشود.
نگاه کن چه بلایی سرم آمده
فرد از طریق بیان مشکلات یا رنج خود واکنش خاصی از دیگران دریافت میکند و به این ترتیب یک الگوی آشنای ارتباطی تکرار میشود.
اگر نبودم...
فرد در یک الگوی ارتباطی قرار میگیرد که در آن مسئولیت، نیاز و واکنش دیگران به شکلی تکراری به هم گره میخورند.
درسهای کاربردی
چطور ایدههای کتاب را وارد روابط روزمره کنیم؟
الگو را پیدا کن
اگر یک نوع بحث یا سوءتفاهم بارها تکرار میشود، فقط موضوع هر بار را نبین؛ خود الگوی تعامل را نیز بررسی کن.
قبل از واکنش مکث کن
چند ثانیه مکث میتواند کمک کند متوجه شوی از چه موضعی داری پاسخ میدهی و آیا همان الگوی قبلی را تکرار میکنی یا نه.
سهم خودت را ببین
شناخت بازیها به معنی مقصر دانستن دیگران نیست؛ بهتر است سهم خودمان در ادامه پیدا کردن یک تعامل را نیز ببینیم.
مستقیم حرف بزن
بیان روشن نیازها و خواستهها میتواند جایگزین حدس زدن، کنایه و بعضی بازیهای غیرمستقیم شود.
همیشه دنبال برنده نباش
بعضی تعاملها وقتی ادامه پیدا میکنند که یکی از طرفین احساس کند باید ثابت کند حق با اوست.
رفتار را از شخصیت جدا کن
بهتر است میان رفتاری که یک نفر انجام میدهد و ارزشی که برای کل شخصیت او قائل میشویم تفاوت بگذاریم.
ترجمه فارسی
کدام ترجمه را بخوانیم؟
ترجمه اسماعیل فصیح
«بازیها؛ روانشناسی روابط انسانی» با ترجمههای مختلفی در فارسی منتشر شده است. یکی از نسخههای شناختهشده، ترجمه اسماعیل فصیح است که توسط انتشارات ذهنآویز منتشر شده است.
ترجمه فصیح از نسخههای قدیمی و شناختهشده این اثر در فارسی است و به دلیل لحن نسبتاً روان و گفتاری، برای بسیاری از خوانندگان همچنان نسخهای قابلتوجه محسوب میشود.
پیشنهاد ما
برای مطالعه فارسی، ترجمه اسماعیل فصیح یکی از انتخابهای شناختهشده و قابلتوجه این کتاب است.
هنگام خرید بهتر است نام مترجم و ناشر را نیز بررسی کنی، چون نسخههای مختلف از نظر چاپ و ویرایش ممکن است متفاوت باشند.
درباره نویسنده
اریک برن
نقد صادقانه
آیا همه رفتارهای تکراری را باید «بازی» بدانیم؟
یک نکته مهم قبل از خواندن
«بازیها» اثری کلاسیک و تأثیرگذار است، اما بهتر است آن را در زمینه تاریخی خودش بخوانیم. تحلیل رفتار متقابل چارچوبی جذاب برای فکر کردن درباره روابط ارائه میدهد، اما نباید همه دستهبندیهای کتاب را بهعنوان توضیح قطعی و جامع برای رفتار انسان در نظر گرفت. بعضی مثالها متعلق به فضای اجتماعی و فرهنگی دهه ۱۹۶۰ هستند و نگاه روانشناسی امروز در بسیاری از زمینهها پیچیدهتر و پژوهشمحورتر شده است. ارزش اصلی کتاب برای خواننده امروزی میتواند در ایجاد یک زبان مفهومی برای دیدن الگوهای ارتباطی باشد.
مناسب چه کسانی است؟
قبل از انتخاب کتاب، این بخش را بخوان
بعضی رابطهها، قبل از اینکه تغییر کنند، باید دیده شوند
«بازیها» به ما پیشنهاد میکند فقط به حرفهایی که در یک رابطه گفته میشوند نگاه نکنیم؛ بلکه ببینیم چه الگویی پشت این حرفها و واکنشها بارها تکرار میشود. شاید اولین قدم برای تغییر یک رابطه، شناختن الگویی باشد که بدون اینکه متوجه باشیم، بارها وارد آن میشویم.
